Dược vị

Xạ can

Tên khác : Ô bồ, Ô phiến
Chủ trị : Đau , viêm họng , viêm khớp ,

Mô tả

Cây thảo, sống dai, thân rễ mọc bò. Thân bé, có lá mọc thẳng đứng, cao tới 1m. Lá hình mác dài, hơi có bẹ, mọc xen kẽ thành 2 hàng, dài 20-40cm, rộng 15-20mm. Gân lá song song. Lá hình phiến dài, lá ở phía dưới úp lên gốc lá ở phía trên. Cụm hoa có cuống, cánh hoa màu vàng cam điểm đốm tím, 3 nhị, bầu hạ. Quả nang hình trứng, có 3 van, dài 23-25mm. Hạt xanh đen hình cầu.

Mọc hoang và được trồng làm cảnh ở khắp nơi.

Xuất xứ

Cây được trồng nhiều nơi trong nước ta để làm cảnh và làm thuốc.

Tính vị

Vị đắng, tính hàn

Quy kinh

Vào kinh phế

Thu Hái Chế Biến

Vào mùa xuân, thu,Lấy nước ngâm mềm, thái nhỏ, phơi khô,

Dùng tươi: rửa sạch, gĩa với ít muối, ngậm.

Dùng khô: mài thành bột trong bát nhám, uống với nước

Hoạt chất

Belamcandin, iridin, tectoridin, tectorigenin

Dược năng

 

+ Tác dụng chống nấm và virus: Chích liều cao dung dịch Xạ can, in vitro thấy có tác dụng ức chế nhiều loại nấm da. Thuốc cũng có tác dụng chống virus hô hấp (Trung Dược Học).

+ Tác dụng đối với nội tiết; Dích chiết và cồn chiết xuất Xạ Can cho uống hoặc chích đều có kết quả làm tăng tiết nước miếng. Thuốc chích có tác dụng nhanh và dài hơn (Trung Dược Học).

+ Tác dụng giải nhiệt: Cho chuột đang sốt cao uống nước sắc Xạ can, thấy có tác dụng giải nhiệt (Ngô Trạch Phương, Trung Dược Dược Lý Dữ Lâm Sàng 1990, 6 (6): 28).

+ Tác dụng kháng viêm (Fukuyama Y và cộng sự, Chem Pharm Bull 1991, 39 (7): 1877).

+ Tác dụng khứ đờm: cho chuột nhắt uống nước sắc Xạ can, thấy hô hấp tăng, tống đờm ra mạnh hơn (Ngô Trạch Phương, Trung Dược Dược Lý Dữ Lâm Sàng 1985, (1): 153).

+ Tác dụng kháng vi sinh: Nước sắc Xạ can có tác dụng ức chế Bồ đào cầu khuẩn,, Liên cầu khuẩn, khuẩn bạch hầu, khuẩn thương hàn quách Võ Phi, Trung Hoa Y Học Tạp Chí 1952, 38 (4): 315)

Công dụng

Thanh nhiệt giải độc, thanh phế, tiêu đàm

Liều dùng

1,5 - 9g

Chủ trị

- Trị đau, viêm họng do nhiệt

- Có tính tiêu đàm mạnh, có thể dùng chung với vị có tính ấm để tiêu đàm do hàn

kiêng kỵ - chống chỉ định

Tỳ vị hàn, tiêu chảy không dùng
 Phụ nữ có thai không dùng

Mời bạn bình luận hoặc đặt câu hỏi về bài thuốc này

Bình luận

Có 0 bình luận

Bài thuốc khác

Nhập thông tin của bạn

Top